Sint-Pauluskerk Lanklaar

Op 8 februari 2007 stootte men bij het uitgraven van een kelder voor het bouwen van appartementen aan de Dorpsstraat te Lanklaar op de resten van de oude Sint-Pauluskerk te Lanklaar (Dilsen-Stokkem) waarvan men dacht dat deze volledig uitgegraven was samen met het omliggende kerkhof.

Na het verder blootleggen van de resten met een geniekraan, onder toezicht van een archeoloog van het VIOE, werd al gauw duidelijk dat de funderingen van de in 1854 ingewijde en in 1963 afgebroken kerk nog goed bewaard waren, net onder het huidige loopvlak. Deze funderingen waren opgebouwd uit bakstenen, mergelblokken en maaskeien die duidelijk secundair gebruikt waren. Dit alles werd bij elkaar gehouden door een witte tot lichtgrijze kalkmortel. De funderingen van de toren, het aansluitend noordelijke trapgebouw en de zuidelijke doopkapel waren duidelijk veel zwaarder en breder dan deze van de rest van de kerk en waren voornamelijk opgebouwd uit baksteen en witte kalkmortel. Hier en daar werd deze fundering aangelegd op oudere fundering in maaskeien.

Ten noorden van het koor bevond zich de oorspronkelijke sacristie die later werd omgebouwd tot kolenkelder. Ten zuiden werd er later een nieuwe iets grotere sacristie bijgebouwd. (Duidelijke bouwnaden wijzen hierop). Na het verwijderen van de opvulling van de kolenkelder, die men bereikte langs een trapje gemaakt in op de lange zijde liggende bakstenen, werd een verroeste kolenschop en kolenemmer op de bodem aangetroffen. Tevens werden acht graven van het in de jaren 60 opgegeven kerkhof aangetroffen ten zuiden van de kerkmuur. Van drie van deze graven werden de hengsels van de vergane kist aangetroffen. Vermeldenswaardig is één graf in de hoek van de bijgebouwde sacristie en de zuidelijke schipmuur. Naast de met een doodshoofd versierde hengsels van de kist werd bij het skelet een zware gouden ring gevonden versierd met een edelsteen, een munt, enkele knopen, en overblijfselen van textiel.

Bij het verder opkuisen van de funderingen werd al gauw duidelijk dat deze kerk bovenop een oudere kerk werd gezet. Er kwamen muurfunderingen tevoorschijn die waren opgebouwd uit maaskeien en een licht geelgrijze kalkmortel. Het kerkgebouw bestond uit een rechthoekig schip en een vierkant, naar het oosten licht versmallende koor. De noordelijke muurfunderingen van het schip zijn volledig zichtbaar. De zuidelijke muur werd deels overbouwd en opgenomen in de nieuwe fundering maar werd door de aannemer bij het uitgraven van de kuil grotendeels vernield. Het was al geweten dat er een oudere kerk te Lanklaar stond maar de juiste locatie was niet gekend. Hoe oud deze resten precies zijn is op dit ogenblik nog niet te zeggen. Uit geschriften weten we wel dat het eigenlijke begin van “een parochie” te Lanklaar rond het einde van de 14de eeuw te situeren is en dat er zeker een “kerk” (ecclesia) was van 1369 tot 1558, wat die term in die tijd ook moge betekenen. Of het in de teksten gaat over een voorloper van deze kerk of de kerk die we hebben aangetroffen weten we op dit ogenblik niet. Wel is zeker dat de stenen kerk er stond in het begin van de 18de eeuw. Twee kaarten daterend van 1709 en één van 1781 tonen een afbeelding van de kerk in opstand.

In het schip van deze kerk werden een 20-tal graven blootgelegd. Sommige waren deels vernield of doorsneden door latere graven. Van de meeste van deze graven, waarvan de skeletten zowel met het hoofd naar het oosten en het westen liggen, was de aflijning van de houten kist nog zichtbaar. Eén graf vertoonde nog weinige resten van groen verkleurde textiel die wijzen op een vergane stola die de gestorvene meekreeg in zijn graf.

Er werd in het schip van de kerk een tweede opgravingvlak aangelegd zodat er zekerheid bestond dat er zich op deze plaats geen oudere eventuele houten kerk bevond. Dit was niet het geval maar wel werden er een viertal nieuwe moeilijk zichtbare grafkuilen aangetroffen met daarin enkele botfragmenten die in het eerste opgravingvlak niet te herkennen waren. Opmerkelijk is wel het gemetste kamer graf dat zich perfect in de as van de kerk bevindt en dat uit dezelfde maaskeien en mortel als de kerk is vervaardigd (afb. 6). De binnenzijde van dit graf was bedekt met een gladgestreken mortel en bevatte drie boven elkaar gelegen bijna volledige skeletten. Onderaan lagen enkele botten van een blijkbaar geruimd graf. In één van deze graven bevond zich een bronzen munt en een metalen gesp met enkele textielresten.

Het verdere onderzoek van al deze gegevens, het nog uit te voeren botonderzoek en analyses ervan en eventuele C14-dateringen zal ons niet alleen in staat stellen om de kerkgeschiedenis van Lanklaar beter te begrijpen maar ook om meer te weten te komen van de religieuze geschiedenis van de streek.